Çocuklarda Alerji ve Astım

Astım: en sık belirtiler

Astım, akciğerlere giden hava yollarının zaman zaman daralmasıyla giden bir hastalıktır. Çocuklarda şu şekillerde kendini gösterir:

• Özellikle geceleri ve sabaha karşı artan öksürük
• Nefes verirken duyulan hırıltı (ıslık gibi ses)
• Koşarken, gülerken ya da ağlarken çabuk yorulma, nefes darlığı
• Her nezlede öksürüğün haftalarca sürmesi
• Göğüste sıkışma hissi (daha büyük çocuklar tarif edebilir)

Küçük çocuklarda her hırıltı astım demek değildir; bu yaşta virüslere bağlı hırıltı çok sık görülür ve birçoğu okul çağında kendiliğinden geçer. Bu yüzden tanıda belirtilerin ne sıklıkta tekrarladığı, ailede astım–alerji olup olmadığı ve çocuğun tedaviye verdiği yanıt birlikte değerlendirilir.

Alerjik nezle (saman nezlesi)

Burun akıntısı, tıkanıklık, arka arkaya hapşırma, burun ve göz kaşıntısı ile gider. Nezleden farkı: ateş yoktur, haftalarca sürer ve belli mevsimlerde ya da belli ortamlarda (toz, ev hayvanı) belirginleşir. Tedavi edilmediğinde çocuğun uykusunu, okul başarısını etkileyebilir ve astımı olan çocuklarda astım kontrolünü zorlaştırır.

Egzama (ciltte kuruluk ve kaşıntı)

Bebeklikte yanaklarda, daha sonra dirsek ve diz içlerinde kızarık, kuru ve kaşıntılı alanlar şeklinde görülür. Bakımın temeli, nemlendiricinin bol ve düzenli kullanımıdır; alevlenme dönemlerinde hekimin önerdiği kremler kullanılır. Egzaması olan bebeklerde besin alerjisi görülme olasılığı biraz daha yüksektir; bu yüzden birlikte değerlendirilir.

Besin alerjisi

En sık inek sütü, yumurta, fındık–fıstık türü kuruyemişler, buğday, soya, balık ve deniz ürünleriyle görülür. Gerçek besin alerjisinde belirtiler genellikle besini yedikten sonraki dakikalar–iki saat içinde başlar: ağız çevresinde kızarıklık, kurdeşen, kusma, öksürük, nefes darlığı.

Alerji şüphesinde tanı; öykü, gerektiğinde kan testi ya da deri testi ve hekim gözetiminde yapılan besin deneme testiyle konur. Marketlerde ya da bazı merkezlerde satılan "gıda intolerans testleri" (IgG panelleri) besin alerjisi tanısında kullanılmaz; alerji dernekleri bu testleri önermez, çünkü sağlıklı kişilerde de pozitif çıkar ve gereksiz yere besinlerin kesilmesine yol açar.

Alerjik besinlere ne zaman başlanmalı?

Eskiden yumurta, fıstık gibi besinlerin geciktirilmesi önerilirdi. Yapılan çalışmalar bunun tersini gösterdi: bu besinleri geciktirmek alerjiyi önlemiyor, hatta bazı durumlarda riski artırabiliyor. Bugün, ek gıdaya geçiş döneminde (yaklaşık 6. aydan itibaren) alerji yapıcı besinlerin de diğerleri gibi sırayla ve az miktarda denenmesi öneriliyor. Ailede ağır alerji öyküsü ya da çocukta belirgin egzama varsa, başlamadan önce hekime danışılması uygun olur.

Evde yapılabilecekler

• Evde kesinlikle sigara içilmemesi — astım ataklarını tetikleyen en güçlü etkenlerden biri
• Yatak odasında halı, tüylü oyuncak ve toz tutan eşyanın azaltılması
• Yatak takımlarının sıcak suda yıkanması
• Nem ve küfün kontrol altına alınması
• Mevsimsel grip aşısının aksatılmaması